REGULATORY QUALITY, MOBILE MONEY ADOPTION, AND DIGITAL PAYMENT INCLUSION: EVIDENCE FROM UZBEKISTAN'S DUAL PAYMENT SYSTEM (2017–2024)
Keywords:
regulyator sifati; mobil pul xizmatlaridan foydalanish; raqamli to'lovlar inklyuziyasi; moliyaviy inklyuziya; rivojlanayotgan iqtisodiyotlarAbstract
Rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda raqamli moliyaviy ekotizimlar tobora ko'proq regulyator islohotlari va texnologik qabul qilish o'rtasidagi samarali uyg'unlikka bog'liq bo'lib bormoqda. Tez rivojlanayotgan ikki tizimli to'lov tizimi bilan tavsiflanadigan O'zbekiston ushbu bog'liqlikni o'rganish uchun o'ziga xos empirik muhitni taqdim etadi. 2017–2024-yillar oralig'idagi choraklik makro darajadagi ma'lumotlardan (n = 32) foydalangan holda, ushbu tadqiqot mobil pul xizmatlaridan foydalanish regulyator sifati va raqamli to'lovlar inklyuziyasi o'rtasidagi munosabatda vositachi mexanizm sifatida xizmat qiladimi yoki yo'qligini tahlil qiladi. Tadqiqotda Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) usuli qo'llanildi. Natijalar to'liq vositachilik mavjudligini ko'rsatdi: regulyator sifati raqamli to'lovlar inklyuziyasiga bevosita ta'sir ko'rsatmaydi, balki uning ta'siri to'liq ravishda mobil pul xizmatlaridan foydalanish orqali amalga oshadi. Texnologiyaga asoslangan vositachilik mexanizmini empirik jihatdan ko'rsatib berish orqali ushbu tadqiqot raqamli moliya adabiyotlariga muhim hissa qo'shadi hamda rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda institutsional sifat qanday qilib inklyuziv moliyaviy natijalarga aylanishini aniqlashtiradi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, texnologiyaga asoslangan moliyaviy kanallar regulyator islohotlarini inklyuziv raqamli moliyaviy natijalarga aylantirishda muhim rol o'ynaydi. Bu esa rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda raqamli moliyaviy inklyuziyani kengaytirishga intilayotgan siyosatchilar uchun muhim amaliy xulosalarni taqdim etadi.