HAYZ SIKLINING QALQONSIMON BEZ KASALLIKLARDA BUZILISHI
Keywords:
qalqonsimon bez, gipoterioz, gipertireoz, hayz sikli, gormonal disbalans, reproduktiv salomatlikAbstract
Mazkur maqolada qalqonsimon bez kasalliklarining ayollar reproduktiv salomatligiga, ayniqsa hayz siklining buzilishiga ta’siri kompleks tarzda o‘rganilgan. Qalqonsimon bez gormonlari — tiroksin (T4) va triyodtironin (T3) — organizmdagi metabolik jarayonlarni tartibga solishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, ular gipotalamo-gipofizar-tuxumdon tizimining funksional muvozanatini saqlashda ham bevosita ishtirok etadi. Qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi, xususan gipoterioz va gipertireoz holatlari, gormonal disbalansni yuzaga keltirib, hayz siklining turli ko‘rinishdagi buzilishlariga sabab bo‘ladi.
Tadqiqotda qalqonsimon bez disfunksiyasi fonida rivojlanadigan hayz sikli buzilishlarining patofiziologik mexanizmlari chuqur tahlil qilingan. Jumladan, amenoreya, oligomenoreya, polimenoreya va menorragiyalar rivojlanishida tireotrop gormon (TSH), gonadotropinlar, prolaktin hamda jinsiy steroid gormonlar o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirlar yoritilgan. Shuningdek, ushbu kasalliklarning klinik belgilari, zamonaviy diagnostika usullari va laborator ko‘rsatkichlari keng ko‘rib chiqilgan.
Maqolada qalqonsimon bez kasalliklarini erta aniqlash va o‘z vaqtida davolashning ahamiyati alohida ta’kidlangan bo‘lib, bu orqali reproduktiv tizimdagi uzoq muddatli asoratlar, jumladan bepushtlikning oldini olish mumkinligi ko‘rsatib berilgan. Olingan natijalar qalqonsimon bez disfunksiyasi hayz siklining buzilishida muhim etiologik omillardan biri ekanligini tasdiqlaydi va bemorlarni baholash hamda davolashda kompleks, multidisiplinar yondashuv zarurligini asoslaydi.