DERMATOMIKOZLAR QO‘ZG‘ATUVCHILARI, PATOGENEZI VA LABORATORIYA DIAGNOSTIKASI
Keywords:
Dermatomikozlar, dermatofitlar, Trichophyton rubrum, keratinaza fermentlari, patogenez, immun javob reaksiyasi, Th17 hujayralari, laboratoriya diagnostikasi, polimeraza zanjirli reaksiya (PZR), antifungal sezuvchanlik, epidemiologik profil, Tinea unguiumAbstract
Ushbu ilmiy maqola dermatomikozlarning zamonaviy etiologiyasi, patogenezi va laboratoriya diagnostikasidagi so‘nggi yutuqlarni kompleks tahlil qilishga bag‘ishlangan. Dermatomikozlar global miqyosda aholining 20-25 foizini qamrab oluvchi dolzarb tibbiy-ijtimoiy muammo bo‘lib qolmoqda. Tadqiqotda Yaponiya, Braziliya, Marokash va Germaniya kabi mamlakatlarning so‘nggi besh yillik epidemiologik ma’lumotlari umumlashtirilib, qo‘zg‘atuvchilar tarkibida Trichophyton rubrum bilan bir qatorda chidamli achitqi va mog‘or zamburug‘larining ulushi ortib borayotgani ko‘rsatilgan.
Maqolaning patogenez qismida zamburug‘larning virulentlik omillari, xususan, keratinaza fermentlarining teri baryerini parchalash mexanizmi hamda mezbon organizmning Th17 va Th1 hujayralari orqali shakllanadigan immun javob reaksiyalari molekulyar darajada yoritilgan. Diagnostika bo‘limida an’anaviy mikroskopik va kultural usullarning cheklangan jihatlari tahlil qilinib, hozirgi kunda "oltin standart" deb tan olinayotgan polimeraza zanjirli reaksiya (PZR) usulining yuqori sezuvchanligi va o‘ziga xosligi asoslab berilgan. Shuningdek, maqolada zamburug‘larning antifungal dori vositalariga sezuvchanligini aniqlashning davolash samaradorligini oshirishdagi o‘rni muhokama qilinadi. Olingan natijalar dermatolog va mikrobiologlar uchun klinik amaliyotda tashxis qo‘yish va samarali terapiya strategiyasini ishlab chiqishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.