KIMYOVIY KANSEROGENEZ
Keywords:
kimyoviy, moddalar, organism, saraton (kanser) kanserogen, odam tanasi, pestitsid, karbonat angidrid, azot oksidi, azot kislota, hujayra va DNK, benzen, asbest, xlorli uglevodAbstract
Kimyoviy kanserogenez – bu kimyoviy moddalar ta'sirida organizmda saraton (kanser) kasalligiga olib keladigan jarayonni ifodalaydi. Kanserogenlar deb ataladigan kimyoviy moddalar, odam tanasiga kirganda hujayralarning genetik materialiga zarar yetkazib, saraton rivojlanishiga sabab bo'lishi mumkin. Kimyoviy moddalar va ularning organizmdagi ta'siri, saratonni keltirib chiqarishning asosiy omillaridan biri bo'lib, bu jarayonni tushunish zarur. Kimyoviy kanserogenlar hujayralarga kirib, ular bilan o'zaro ta'sirga kirishadi. Ularning asosiy mexanizmlari quyidagilar:
DNA mutatsiyalari – Kimyoviy moddalar DNKga bog'lanib, genetik materialni o'zgartirishi mumkin. Bu mutatsiyalar saraton rivojlanishiga olib keladi.
Antioxsidantlarni kamaytirish – ba'zi kimyoviy moddalar organizmning tabiiy himoya tizimlarini (antioxsidantlar) kamaytiradi va hujayralarni oksidlanish jarayoniga olib keladi.