KO‘Z TRANSPLANTATSIYASI VA SUN’IY SHOX PARDA (KERATOPROTEZLAR): ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA ISTIQBOLLARI

Authors

  • Boltayev Farhod Ro’zimovich Author
  • Dushayev Z.A Author
  • Yakupbayeva N.G Author
  • Fayziyeva S.S Author

Keywords:

Shox parda transplantatsiyasi, keratoplastika, sun’iy shox parda, keratoprotez, Boston Keratoprotezi (B-KPro), Osteoodonto-keratoprotez (OOKP), donor shox parda yetishmovchiligi, immunologik rad etilish, biomateriallar, polimetilmetakrilat (PMMA), optik biomoslashuv, ko‘z jarrohligi, oftalmologik implantatlar, transplantatsiya asoratlari, glaukoma, retina ajralishi, ko‘z infektsiyalari, regenerativ tibbiyot, to‘qima muhandisligi, biomuhandislik texnologiyalari, optik sifat, ko‘rish o‘tkirligi, vizual reabilitatsiya, klinik natijalar, kelajak istiqbollari, yuqori texnologiyali jarrohlik, ijtimoiy va iqtisodiy cheklovlar, estetik omillar, innovatsion davolash usullari

Abstract

Mavzuning dolzarbligi: Ko‘z transplantatsiyasi, xususan shox parda ko‘chirib o‘tkazish (keratoplastika), oftalmologiyada ko‘rish qobiliyatini tiklashning eng samarali jarrohlik usullaridan biri hisoblanadi. Dunyoda ko‘rish qobiliyatini yo‘qotish sabablari orasida shox parda kasalliklari ikkinchi o‘rinda turadi. Shox pardaning shaffofligi va anatomik yaxlitligi buzilganda bemor ko‘rish qobiliyatidan ayriladi va bu holat faqat transplantatsiya orqali bartaraf etilishi mumkin. So‘nggi yillarda donor yetishmovchiligi, immunologik rad etilish xavfi va uzoq muddatli reabilitatsiya davri muammoni yanada dolzarb qilmoqda. Shu sababli sun’iy shox parda — keratoprotezlar yaratish va amaliyotga joriy etish oftalmologiyaning eng istiqbolli yo‘nalishlaridan biri sifatida baholanmoqda.

Mazkur maqolada ko‘z transplantatsiyasining tarixiy rivojlanish bosqichlari, an’anaviy va zamonaviy keratoplastika usullari, shuningdek, keratoprotezlarning tuzilishi, afzalliklari va amaliy ahamiyati yoritiladi. Bundan tashqari, yangi biomateriallar, nanoteknologiyalar, 3D-bioprinting va regenerativ tibbiyot yutuqlari asosida kelajakda ko‘z transplantatsiyasi imkoniyatlari qanday kengayishi mumkinligi haqida ilmiy taxminlar keltiriladi. Maqola oftalmologiya, gistologiya, anatomiya va biomaterialshunoslik fanlari nuqtayi nazaridan chuqur tahlil qilingan.

Downloads

Published

2026-01-20

How to Cite

Boltayev Farhod Ro’zimovich, Dushayev Z.A, Yakupbayeva N.G, & Fayziyeva S.S. (2026). KO‘Z TRANSPLANTATSIYASI VA SUN’IY SHOX PARDA (KERATOPROTEZLAR): ZAMONAVIY YONDASHUVLAR VA ISTIQBOLLARI. UNIVERSAL JOURNAL OF MEDICAL AND NATURAL SCIENCES, 1(30), 26-31. https://sr-journals.org/index.php/UJMANS/article/view/563